Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

Strona główna arrow Regiony arrow Przewodnik po Chorwacji

Przewodnik po Chorwacji

wtorek, 04.03.2008
Spis treści
Przewodnik po Chorwacji
Turystyka żeglarska
Nurkowanie w Chorwacji
Wyspy Chorwacji
Parki Narodowe
Zagrzeb
Chorwacja środkowa
Istria
Kvarner
Dalmacja
Dalmacja-Zadar
Dalmacja-Szybenik
Dalmacja-Split
Dalmacja-Dubrownik

Dalmacja - Split

Kultura, dziedzictwo i styl życia, to elementy charakteryzujące Środkową Dalmację. Cechy regionu decydują o tym, że jest on doskonałym miejscem na wypoczynek, zabawę i rekreację. Ta tradycja trwa już 1700 lat! Otóż, w roku 305, rzymski imperator Dioklecjan, który rządził prawie całym światem, wybrał właśnie centrum Środkowej Dalmacji na wybudowanie swojej willi, gdzie chciał odpoczywać i rozkoszować się życiem. Spędził tam ostatnie dziesięć lat swojego życia. Obecnie dawny pałac cesarski stanowi zamieszkałą starówkę Splitu, drugiego co do wielkości miasta w Chorwacji. To wiecznie młode, pełne wrzawy, turystyczne i gospodarcze centrum regionu, otaczającym go miasteczkom, wyspom znajdującym się przed jego morskimi wrotami oraz zielonemu sercu kontynentalnej Dalmacji, nadaje rytm, styl i pogodę ducha.

Tutejsza kultura i historia dawały natchnienie wielu artystom, którzy już od czasów antycznych wpisywali swoją sztukę w kamień, mury i pałace dalmatyńskich miasteczek, w kamienne budowle, które wywierają największe wrażenie na odwiedzających Środkową Dalmację. Dzisiaj te miasteczka oferują gościom spokój i intymność, a jednocześnie wesołe gwarne noce przesiąknięte ciepłym powiewem śródziemnomorskiego południa. Dzieła sztuki w kamieniu, marmurze i drewnie, powstawały w tym regionie od czasów antycznych do dzisiaj. Widoczne są nie tylko we wnętrzach kościołów czy muzeów, ale także na domach, fasadach, w zabytkowych częściach miasta. Dominuje styl romański i gotycki. Są to prawdziwe arcydzieła sztuki urbanistycznej. Nigdzie, tak jak w Środkowej Dalmacji, w promieniu 30 km nie można znaleźć dwóch miastach wpisanych na listę Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO: Pałac Dioklecjana w Splicie i historyczne centrum Trogiru.

Image
Milan Babic - HTZ
Ręce artystów stworzyły arcydzieła w kamieniu, takie jak portal katedry w Trogirze, który wyrzeźbił mistrz Radovan w roku 1240. Swoje najlepsze prace w kamieniu pozostawili po sobie również Bonino z Mediolanu, Juraj Dalmatinac, Andrija Aleši i Nikola Firentinac. Drzwi splickiej katedry, która jest najstarszą katolicką budowlą katedralną na świecie, ponieważ jej jedna część powstała w dawnym mauzoleum cesarza Dioklecjana, są wykonane z drzewa orzechowego przez mistrza Andrije Buvine w roku 1214 i wpisały się do historii europejskiego romańskiego rzeźbiarstwa w drewnie.

Dzięki bogatym artystycznym tradycjom twórców z całego świata, którym Środkowa Dalmacja dawała natchnienie przy tworzeniu ich najpiękniejszych dzieł, region ten wydał na świat szereg wielkich malarzy, między którymi Emanuel Vidović, jest jednym z najbardziej znanych artystów z przełomu XIX i XX wieku. W rzeźbiarstwie największe sukcesy osiągnął Ivan Meštrović, pochodzący z miejscowości Otavice koło Drniša. Jego prace zdobią światowe muzea i galerie, zaś w Splicie, oprócz szeregu dzieł w Galerii Meštrović, stoi przy północnym wejściu do Pałacu Dioklecjana, jego autorstwa, imponujący pomnik biskupa Grgura Ninskiego. Legenda głosi, że pomnik ten spełnia życzenia, jeśli się dotknie palca u nogi biskupa. W obrębie dawnego cesarskiego pałacu znajduje się najkrótsza i najwęższa ulica na świecie, która się nazywa "Daj mi przejść", ponieważ nią jednocześnie może przejść tylko jedna osoba.

Szczególnym przeżyć dostarcza wizyta w mieście-muzeum Trogirze, którego historia liczy 3 tysiące, a jego starówka ma długość zaledwie 750 kroków! Wymierzył to i zapisał jeszcze przed kilkuset laty historyk Pavao Andreis. Dzisiaj to pełne harmonii kamienne miasteczko o bogatej historii w tysiącletnim klasztorze Św. Mikołaja przechowuje relief z IV wieku p.n.e. przedstawiający Kairosa, boga szczęśliwej chwili wraz z szeregiem najcenniejszych dzieł sztuki i architektury w kamieniu.

Zaledwie piętnaście kilometrów dalej, znajduje się Salona, największy kompleks antycznych zabytków w Chorwacji, która w II i III wieku n.e. była prawdziwą kosmopolityczną metropolią Dalmacji liczącą 62 tysiące mieszkańców. W regionie tym mieściła się również stolica pierwszych chorwackich królów. Warto także zwiedzić twierdzę Klis wybudowaną na skale, skąd uskocy bronili przed Turkami drogi do Splitu. Poza twierdzę Klis wojska tureckie nigdy się nie przedostały dalej, a legenda głosi, że pomogła im w tym Cudowna Matka Boska Sinjska, której sanktuarium leży nieopodal.

Największą wyspą splickiego archipelagu jest wyspa Brač, która powoli przekształca się w przedmieście Splitu. Ma bardzo dobre połączenie promowe ze Splitem. To właśnie stamtąd wywodzi się słynna tradycja rzeźbienia w białym kamieniu, który do dziś wydobywany jest z tamtejszych kamieniołomów. Z tego pięknego kamienia wybudowany jest Biały Dom w Waszyngtonie, Parlament i budynki reprezentacyjne w Wiedniu, Parlament w Budapeszcie, ale także Pałac Dioklecjana, katedra w Trogirze i Szybeniku.

Na wyspie znajduje się fascynujący klasztor pustelników Pustinja Blaca, który wybudowali na skale księża głagolasze uciekając przed Turkami w 1550 roku. Klasztor i dzisiaj swoim teleskopem i koncertowym fortepianem przywiezionym z Wiednia świadczy o poziomie życiu na wyspie w średniowieczu.
Słoneczny Hvar, który został niedawno umieszczony na liście dziesięciu najpiękniejszych wysp na świecie, jest jedną z najbardziej czarujących wysp dalmatyńskich. Nie wiadomo, czy większą uwagę przyciąga harmonia historii i sztuki czy piękno przyrody i oszałamiający zapach lawendy. Z pewnością jedak należy zobaczyć Twierdzę Petra Hektorovicia ze stawem, przespacerować się po przez stulecia polerowanych kamiennych uliczkach i przejść największym placem na wyspach adriatyckich, zaś w centrum Hvaru, obejrzeć Arsenał i zwiedzić pierwszy w Europie teatr komunalny wybudowany w 1612 roku.

Tradycja imprez kulturalnych w tym regionie liczy już kilka stuleci. Również i dzisiaj obowiązkowo trzeba skorzystać z wieczornego festiwalu „Lato w Splicie”, cyklu imprez teatralnych odbywających się na rynkach i skwerach miasta, jego ulicach, w scenerii antycznych obiektów, w których biorą udział znani światowi śpiewacy operowi i dyrygenci. W Trogirze natomiast co roku organizowany jest konkurs młodych tenorów. „Główny dom muzyki dalmatyńskiej” także jest w Trogirze, w baszcie św. Marka wybudowanej w XV wieku. To miejsce odwiedzają wszyscy, którzy pragną poznać bogate dziedzictwo muzyczne Dalmacji.
Historyczne zwycięstwo mieszkańców regionu cetyńskiego nad Turkami 15 sierpnia 1715 roku dało początek turniejowi rycerskiemu „Alka”. Każdego roku na początku sierpnia w miejscowości Sinj zmagają się ze sobą zawodnicy tzw. „alkari” siedzący na koniach przystrojonych na srebrno, zaś towarzyszący imprezie mężczyźni ubrani są w oryginalne mundury wojska tureckiego zachowane na pamiątkę zwycięstwa. 
Środkowa Dalmacja słynie z rozśpiewanych i pełnych wrzawy nocy letnich. Festiwal Muzyki Rozrywkowej w Splicie to jedna z głównych imprez tego typu w tym regionie. Wieczorami można także w piwnicach pałacu Dioklecjana posłuchać koncertów dalmatyńskich szansonistów. Natomiast miejscowość Omiš w pierwszej połowie lipca jest  tradycyjnym miejscem spotkań miłośników rodzimej pieśni dalmatyńskiej.

Przyroda również nie skąpiła swoich łask Środkowej Dalmacji tworząc harmonię pomiędzy kompleksami urbanistycznymi i wciąż wyjątkowo dobrze zachowanym środowiskiem naturalnym na gęsto zaludnionym wybrzeżu i szeregu otoczonych zielenią wysp. Bol na wyspie Brač to miejsce, gdzie znajduje się słynna plaża Zlatni rat (Złoty Przylądek), której kształt zmienia się w zależności od kierunku wiatru i fal. Środkowa Dalmacja szczyci się także najdłuższymi naturalnymi plażami żwirowymi na wybrzeżu, zaś naturalną ochronę od słońca stanowią dalmatyńskie sosny dające cień i chłód na plaży. Jest to charakterystyczne zwłaszcza dla Riwiery Makarskiej, a szczególnie miejscowości Brela, gdzie według opinii wielu osób znajduje się najpiękniejsza naturalna plaża nad Adriatykiem i krystalicznie czyste morze.

Bezpośrednio nad tymi plażami króluje masyw Parku Przyrody Biokovo. Wypoczywający tu, wg miejscowego powiedzenia, mają  „nogi w morzu a czoło w błyskawicach". Ze szczytu masywu - św. Jerzego, na wysokości 1762 metrów podczas słonecznych dni rozciąga się wspaniały widok na najbardziej odległe wyspy Adriatyku. Biokovo to też miejsce, gdzie istnieje wiele gatunków roślin endemicznych i zwierząt. Na jego skromnych pastwiskach do dnia dzisiejszego można spotkać kozice. Biokovo słynie także z wyjątkowo pięknego wschodu słońca podczas lata.

Jednym z najbardziej atrakcyjnych fenomenów przyrody na Adriatyku jest Modra špilja (Błękitna grota) na wysepce Biševo w pobliżu Visu. Szerokość groty wynosi zaledwie 17, a długość 31 metrów. Można do niej wpłynąć łódką przeciskając się między skałami przez wąski morski tunel. Promienie słoneczne docierają do jaskini przez podmorskie otwory oświetlając morze i zwiedzających i nadając wszystkiemu srebrno-niebieski odcień. Blisko znajduje się też siedliska słynnej mniszki śródziemnomorskiej.

Wszyscy, którzy w prosty sposób chcą zaprezentować i opisać komuś Dalmację Środkową, zapraszają swoich gości do stołu. To najlepsze miejsce, gdzie gospodarz może powitać gości, częstując ich jagnięciną z wyspy Brač o charakterystycznym smaku lub specjalnością wyspy, która nazywa się „vitalac” (potrawy z jagnięcych podrobów), a także serem owczym z Braču w oliwie z oliwek. Region cetyński słynie z raków rzecznych i specjałów przygotowywanych z żab, szczególnie żabich udek w prszucie. Słynne są również „sinjski arambašići” (gołąbki z Sinja), danie, które przygotowuje się zimą z drobno posiekanego mięsa, które należy zawinąć w liście kiszonej kapusty. W ten sposób przygotowuje się ten specjał tylko tutaj. Wszystko dusi się w sosie własnym z dodatkiem suszonego mięsa. Latem w ten sam sposób zawija się mięso w liście winogronowe.

Środkowa Dalmacja znana jest również ze swoich deserów takich jak „Kaštelanska torta”, „Torta Makarana”, czy „kroštule” z Visu, dalmatyńskie „fritule”, „paprenjaka” z Hvaru. Winogrona i kropla wina to obowiązkowa część dalmatyńskiej oferty  kulinarnej. Niedawno odkryto, że najbardziej ceniony szczep winorośli zinfandel pochodzi dokładnie z miejscowości Kaštel koło Splitu. Szczep ten od ponad stulecia  jest znakiem firmowym kalifornijskich winnic. Dotarł tam dzięki emigrantom chorwackim pochodzącym właśnie z tej miejscowości, gdzie do dnia dzisiejszego jest on znany pod nazwą  kaštelanski crljenak.
Wielka różnorodność winorośli od wieków uprawianych w Środkowej Dalmacji i przywożonych przez ówczesnych marynarzy z całego świata, dziś stanowi atrakcję turystyczną. Szlaki winne prowadzą do producentów wina na lądzie i wyspach, którzy swoim gościom oferują możliwość degustacji wina w przydomowych piwnicach. Najsłynniejsze wina  tego regionu to: maraština, pošip, vugava, kujunđuša, žilavka i Plavac mali.

Do najbardziej znanych uzdrowisk w Środkowej Dalmacji należy „Biokovka” w  Makarskiej, gdzie można korzystać z profesjonalnej fizykoterapii oraz kąpieli morskich w miesiącach letnich. Splickie cieplice natomiast posiadają naturalne źródła ciepłej wody siarkowej.

{adsense}


 

BEZPŁATNY MAGAZYN ŻEGLARSKI

Już nigdy nie przegapisz najważniejszych informacji ze świata żeglarstwa! Zapisz się na naszą listę newsletter a raz w tygodniu otrzymasz bezpłatny biuletyn z podsumowaniem aktualnych wydarzeń!

Zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych z 29 sierpnia 1997 roku (Dz. U. nr 133, poz. 883), wysłanie wypełnionego formularza oznacza zgodę użytkownika na gromadzenie, przetwarzanie i wykorzystywanie zawartych w formularzu informacji przez portal żeglarski sailnews.pl w celach statystycznych i marketingowych.