Przewodnik po Chorwacji

Na południowym krańcu chorwackiego wybrzeża położony jest region Dubrownika, nazywany zarówno w ojczyźnie, jak i poza granicami Chorwacji "perłą Adriatyku", bowiem harmonia stuletnich budowli i murów, które okalają miasto, przypomina czarujący widok z bajki. Dlaczego należy odwiedzić właśnie ten rejon Chorwacji? Dlatego, że kto tego nie zrobi zostanie pozbawiony cząstki raju na ziemi i rozkoszowania się widokiem "drugiego najpiękniejsze mjesca na świecie", ponieważ za najpiękniejsze miejsce uważa się zawsze strony rodzinne.

Trudno określić, co czyni region dubrownicki interesującym, czy jego historia, w której przez stulecia łopocze chorągiew z napisem "libertas" (wolność) czy teraźniejszość dzisiejszej turystycznej riwiery złożonej z szeregu malowniczych miejscowości na wybrzeżu i wyspach, które opowiadają swoje legendy gościom i przypadkowym podróżnym. Miejscowi są zawsze chętni przespacerować z turystami przez stulecia historii oddalonej zaledwie kilka kroków. Gdyż historia na tych terenach żywa jest i dziś poprzez piękno budowli i czarujących dzieł sztuki, które zostawiali po sobie słynni rzeźbiarze, malarze, budowniczy i to zarówno w małych miejscowościach takich jak: Ston na Półwyspie Pelješac, Korczula, Župa Dubrovačka, Konavle czy Trsteno, jak i w samym Dubrowniku. Budując wille i domy letniskowe, ludzka ręka i przyroda, jakby szły w parze. Widzimy przenikanie, wzajemne uzupełnianie się piękna przyrody z rozwiązaniami architektonicznymi budowli i architekturą krajobrazu. W wyniku tego szczęśliwego połączenia otrzymaliśmy obecnie jeden z najbardziej czarujących obszarów w basenie Morza Śródziemnego.

Przyrodę tego regionu charakteryzuje łagodny i ciepły klimat śródziemnomorski, w którym rośnie bujnie roślinność nie tylko śródziemnomorska ale i subtropikalna.  Występują tu m.in. plantacje cytryn, pomarańczy a także agawy i palmy.  Wybrzeże, choć stosunkowo niewielkie, charakteryzuje się dużą różnorodnością: od skalistych stromych wybrzeży wokół głębokich zatok do piaszczystych plaż, żyznych pól i wysokich gór schodzących w kierunku morza.

Park Narodowy Mljet położony na południu Chorwacji wiele osób nazywa najpiękniejszą wyspą na Adriatyku. Rzeczywiście wyspa ta posiada rzadko spotykaną osobliwość– pośrodku jej znajduje się jezioro, a na jeziorze wysepka z klasztorem dominikanów z XII wieku. Ten bajeczny obraz jakby pochodził z najpiękniejszych baśni. Pewna opowieść głosi, że Mljet to mityczna Ogigija Odyseusza, miejsce gdzie więziła go nimfa Kalipso. Świat podwodny tej wyspy to świat najpiękniejszych czerwonych koralowców.
Elafiti to archipelag wysp położonych na zachód od Dubrownika. Największa z nich to Šipan. W skład archipelagu wchodzi też Lopud i Koločep (Kalamota). Swoim pięknem i piaszczystymi plażami przyciągają licznych turystów. Podczas dnia z wysp kursują stateczki do Dubrownika.
Trsteno to najstarszy renesansowy ogród w Dalmacji (pochodzący z 1502 roku), a obecnie jedyne arboretum na całym wybrzeżu chorwackim. Miejsce to jest bogate w egzotyczną roślinność. Rośnie tu m.in. nigdzie indziej niespotykany w Europie gatunek eukaliptusa, drzewa kamforowego oraz dwa platany liczące około 400 lat. Ogród dodatkowo upiększa barokowa fontanna z neptunem i nimfami.

Porywista rzeka  Neretwa, która  płynie z sąsiedniej Bośni i Hercegowiny i tworząc deltę wpływa do morza w okolicy miast Ploče, Opuzen i Metković. Powstały w ten sposób teren jest bardzo żyzny, pokryty plantacjami mandarynek i arbuzów. Rzeka jest też siedliskiem węgorzy i cefala, ponieważ to właśnie na tym odcinku słodka woda miesza się z morską. Podczas safari po Neretwie, kiedy to tradycyjne neretwańskie łodzie zwane „trupice” płyną odnogami rzeki przedzierając się przez szuwary, panuje niesamowita cisza, którą tylko czasami zmąci odgłos przelatującego nad mokradłami ptaka. Niedaleko miejscowości Vid, Prud i Orepak znajduje się rezerwat ornitologiczny, w którym zimują ptaki, zaś południowo - wschodnia część delty Neretwy jest tarliskiem różnych gatunków ryb. Kolejnym ważnym miejscem, którym przyroda obdarzyła region dubrownicki jest Malostonska zatoka, gdzie dzięki naturalnemu kontaktowi z solami odżywczymi z lądu powstało akwatorium o wysokiej bioprodukcji i znana hodowla ostryg, z których najbardziej rozsławione są stońskie „kamenice” serwowane w pobliskich restauracjach.

Dubrownik nazywany jest perłą Adriatyku, przede wszystkim ze względu na swoje przebogate dziedzictwo kulturowe i historyczne. Sławny George Bernard Shaw napisał, że „ci, którzy szukają raju na ziemi, muszą przyjechać do Dubrownika“, a w ślad za nim w minionym stuleciu ruszyły miliony poszukiwaczy edenu, których Dubrownik, jako obowiązkowy punkt turystycznych programów obejmujących chorwackie południe, w równym stopniu oczarował. Nazwa miasta pochodzi od dębowych lasów, które rosły w okolicy, zwane w tym regionie „dubrava“. Legendy i historie zapisane są w kamiennych fasadach starówki i płytach Stradunu, w uliczkach, w kościele pod wezwaniem patrona Dubrownika Świętego Błażeja, w twierdzach, między którymi wyróżnia się Lovrijenac wznoszący się na stromej skale o wysokości 37 metrów, zadający wiele cierpień Wenecjanom, którzy zagrażali wolności Republiki Dubrownickiej, w pomnikach poświęconych dubrownickim rycerzom, księciom, szlachcie. 
    
Ale najbardziej charakterystyczną cechą starego miasta, który jest pod ochroną UNESCO, są nietknięte mury miejskie długości 1 940 metrów, które otaczają miasto. Dubrownickie mury miejskie są jednymi z najpiękniejszych i najmocniejszych systemów fortyfikacyjnych w basenie Morza Śródziemnego. Posiadają wiele wzmocnień, bastiony, wieże i wolnostojące twierdze. Spacer po nich daje prawdziwy obraz całego kamiennego piękna miasta, któremu nadaje rytm najbardziej znana dubrownicka ulica Stradun, najkrótsza droga od wschodniej do zachodniej bramy miejskiej. Wypolerowane kamienie największej ulicy starówki – Straduna, stanowią scenę dla wielkich imprez organizowanych w mieście, z których najbardziej znany to Dubrownicki Letni Festiwal. Ulica jest także miejscem spotkań, zabaw i to właśnie tutaj organizowany jest Sylwester pod gołym niebem.   

W ostatnich latach po dubrownickim akwatorium zaczęły pływać dubrownickie statki zwane karaka, nowowybudowane repliki drewnianych statków pasażerskich i handlowych z czasów największej sławy i prosperity Republiki Dubrownickiej. Pod koniec XVI wieku dubrownicka karaka zaliczana była do największych statków na świecie, a dzisiaj pływają nią turyści na wycieczki po okolicznych wyspach Dubrownika i odkrywają zaciszne zatoczki. Można także wybrać  „piracką trasę" po Adriatyku.   
Znakomitym miejscem na wypoczynek jest Półwysep Pelješac, największy po Istrii chorwacki półwysep, który był częścią dawnej Republiki Dubrownickiej. Do dzisiaj pozostały mury miasteczka Ston, ciągnące się przez 5,5 kilometra, wzmocnione twierdzami, które broniły dostępu do Dubrownika. Szczególnie interesujące jest miasteczko Orebić, które w XVIII wieku słynęło ze znakomitych rodzin kapitańskich. Obecnie również na fasadach tamtejszych domów widoczne są ślady dobrobytu i luksusowego życia rodzin marynarzy, którzy pływali po morzach całego świata i zarobione pieniądze inwestowali w swoje kamienne wille i pałace.

Już w czasach, kiedy światowej sławy podróżnik i żeglarz Marco Polo, wyruszył z rodzinnego miasta Korczuli (jego dom rodzinny położony jest w centrum miasta i jest udostępniony zwiedzającym), wyspy należącej do archipelagu dubrownickiego, to rycerskie miasteczko rozwijało swoja kamienną architekturę o regularnych liniach, zachowaną w całości do dnia dzisiejszego. To właśnie ona czyni to miasto wyjątkowym. Jego twórcy chcieli, aby ulice miasta, budowane na planie "rybiego szkieletu" kąpały się w słońcu o poranku i w godzinach popołudniowych, ale w południe, w czasie największego skwaru, żeby padał na nie cień domów.

Oddając cześć słynnemu żeglarzowi Marco Polo, obecnie w lipcu w Korczuli odbywa się Międzynarodowy Festiwal Pieśni i Wina, nazwany jego imieniem, podobnie jak każdego roku w maju, organizowane jest przedstawienie wpłynięcia Marco Polo do korczulańskiego portu. W Korczuli odbywa się również Festival viteških igara (Festiwal Turniejów Rycerskich), czyli pokaz tradycyjnych szermierczych tańców takich jak: moreška, kumpanija i moštra, które tańczy się w oryginalnych strojach z XVI wieku. Popularna moreška przedstawia walkę białego i czarnego króla o względy księżniczki porwanej przez czarnego króla. Walce towarzyszy akompaniament orkiestry dętej grającej marsza. Przedstawienie jest wykonywane każdego roku 29 lipca w Dzień Świętego Todora, a także w czasie sezonu turystycznego w każdy czwartek.  
W miejscowości Vid, oddalonej zaledwie 3 km od Metkovicia, znajdują się pozostałości antycznego miasta Narona, kolonii rzymskiej i emporium, które swoje bogactwo budowało na handlu. Prezentuje najcenniejsze dziedzictwo historyczne chorwackiego południa, ale również najbardziej znaczące znalezisko archeologiczne poza Rzymem, posiadające ponad 30 zabytków z czasów rzymskich. Niedaleko od tego historycznego miejsca, każdego roku na początku sierpnia, odbywa się maraton tradycyjnych miejscowych łodzi na rzece Neretwie na odcinku 22,5 km. 

W oparciu o bogatą i burzliwą historię tego regionu, tradycje folklorystyczne, turnieje rycerskie, procesje, zabawy, którym towarzyszyły pieśni i taniec,  zrodziło się wiele imprez kulturalnych i rozrywkowych, w które obfituje każda turystyczna miejscowość. I tak, w mieście Metković, każdego roku odbywa się festiwal folklorystyczny pod nazwą "Nad neretvu misečina pala" (Nad Neretwą zaświecił księżyc).

W obrębie historycznych murów i wśród kilkusetletnich budowli, toczy się w przyspieszonym rytmie współczesne turystyczne życie, gdzie szczególnie w czasie lata, ale także w ciągu całego roku, dzięki wyjątkowo łagodnemu klimatowi (zimą temperatura nie spada poniżej 10°C), każde pokolenie może znaleźć dla siebie jakąś miłą rozrywkę.

Dubrownicki Letni Festiwal to główne wydarzenie kulturalne roku, nie tylko dla Dubrownika, lecz dla całej Chorwacji. Długa tradycja, niepowtarzalna dubrownicka kamienna staromiejska scenografia, liczne premiery i pokazy przedpremierowe, najsłynniejsze światowe nazwiska reżyserów, aktorów, muzyków, czynią ten festiwal wyjątkowym nie tylko w Chorwacji, ale również w całym świecie. 

Najpiękniejsze posiadłości letnie i wille regionu dubrownickiego od stuleci w swoich kuchniach zatrudniały najbardziej doświadczonych mistrzów gotowania, którzy znając tajniki sztuki kulinarnej serwowali bogaczom i ich gościom z całego świata prawdziwe specjały. W zatoce przy miejscowości Mali Ston jak mało gdzie można rozkoszować się  połowem ostryg, które hodowane są prawie przed każdym domem. Najlepiej podawać je surowe z kawałkiem cytryny. Półwysep Pelješac to królestwo wina „dingač”, najbardziej cenionego wina chorwackiego. Wśród morskich specjałów szczególną delicję stanowi węgorz z Neretwy i żaby z doliny tej rzeki. Powszechnie znane są też słodkości pochodzące z regionu regionu neretwańskiego, korczulańskiego i dubrownickiego – „arancini” (obtoczona w cukrze skórka pomarańczy, grejpfruta lub cytryny), „kontonjata” (ciastko z pigwy), „rožata” i inne.

W dolinie Neretwy co roku odbywają się zbiory mandarynek, w których biorą także udział zorganizowane grupy turystów. Szlaki winne na półwyspie Pelješac i na Korczuli ze względu na jakość produkowanego wina należą do są najbardziej cenionych w Chorwacji.

Przewodnik w całości powstał w oparciu o materiały udostępnione przez Narodowy ośrodek informacji turystycznej Republiki Chorwacji.